हलधर नाग : साहेब, माझ्याकडे दिल्लीला जायला पैसे नाहीत, कृपया पोस्टाने पुरस्कार पाठवा. “2016 पद्मश्री पुरस्कार विजेते हलधर नाग” #HaldharNag यांचे हे शब्द आहेत.

चला मग जाणून घेऊया कोण आहेत हलधर नाग ??????

ओडिशाच्या बरगढ जिल्ह्यातील एका गरीब कुटुंबात जन्मलेले, हलधर नाग हे ‘कोसली’ भाषेतील प्रसिद्ध ओडिया लोककवी आहेत, ज्यांनी औपचारिक शालेय शिक्षण घेतले नसूनही, त्याच्यावर पाच पीएचडी प्रबंध आहेत. ‘साधी राहणी आणि उच्च विचारसरणी’चे खरे मूर्त रूप असलेल्या हलधर नाग यांनी वयाच्या 10 व्या वर्षी त्याचे आई-वडील गमावले.कुटुंबाच्या आर्थिक परिस्थितीमुळे, हलधर नाग यांना इयत्ता 3 ऱ्या वर्गात असताना त्याचे शिक्षण सोडावे लागले. त्यांनी त्यांचा तुटपुंज चालविण्यासाठी काही वर्ष ‘ढाब्यावर’ धुनी भांडी केली.

गावातील एका प्रमुखाच्या मदतीने त्यांनी पुढील 16 वर्षे स्थानिक शाळेत ‘कुक’ म्हणूनहि काम केले.तसेच त्यांनी शाळेजवळ एक छोटेसे स्टेशनरीचे दुकान सुरू करण्यासाठी 1000 रुपयांचे बँकेचे कर्ज घेतले. जेमतेम शिकलेले असूनही त्यांनी लेखनाची आवड सोडली नाही आणि छोटे छोटे लेखन करत राहिले.

2016 मध्ये 3 जोड्यांचे कपडे, एक तुटलेली रबरी चप्पल, एक रिमलेस चष्मा आणि 732 रुपयांची ठेव असलेले मालक श्री. हा;धार नाग यांना भारत सरकारने साहित्य क्षेत्रातील त्यांच्या अमूल्य योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री देऊन सन्मानित करण्याचा निर्णय घेतला. नागाचा साधेपणा यावरून समजू शकतो की जेव्हा त्याला सरकारच्या पद्मश्री पुरस्काराच्या निर्णयाची पुष्टी करणारा फोन आला तेव्हा त्याने विनंती केली, “साहेब! दिल्लीत येण्यासाठी माझ्याकडे पैसे नाहीत, कृपया पुरस्कार (पद्मश्री) पोस्टाने पाठवा.

तत्कालीन राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांच्याकडून निष्कलंक पांढरा धोतर स्कर्ट आणि बनियान परिधान करून अनवाणी पायांनी पुरस्कार स्वीकारण्यासाठी नाग यांनी अनेकांच्या नजरा खिळल्या. या माणसाच्या साधेपणाचा आणि महानतेचा आणखी एक पुरावा म्हणून, नागने एका अनाथाश्रमाला 10,000 रुपये पद्मश्री भत्ता दान केला.

कोसली भाषेत लिहिणाऱ्या नाग यांनी 20 महाकाव्ये आणि असंख्य कविता लिहिल्या आहेत. त्यांच्या कर्तृत्वाची दखल घेत त्यांच्या लेखनाचे संकलन ‘हलधर ग्रंथावली-२’ हा ओडिशाच्या ‘संबलपूर विद्यापीठा’मध्ये अभ्यासक्रमाचा भाग करण्यात आला आहे.

अशा महान व्यक्तीस विनम्र आदरांजली. तसेच भारताच्या पद्मश्री निवड संघाला मानाचा मुजरा….!